Συνέντευξη
Η Μαρία Μοσχούρη μας ξεναγεί στον δικό της "Βυσσινόκηπο"
Ο Βυσσινόκηπος σε σκηνοθεσία Έκτορα Λυγίζου θα παίζεται στην Κεντρική Σκηνή του Εθνικού μέχρι και τέλος Μαϊου
Θα ήθελες να μας συστήσεις τον "Βυσσινόκηπο"
- Είναι το τελευταίο μεγάλο έργο του Τσέχωφ μετά τον "Γλαρο"τον "Θειο Βάνια" και τις "Τρεις αδελφές". Μάλιστα το έγραψε ενώ ήταν ήδη αρκετά άρρωστος. Στο κέντρο της ιστορίας είναι μία ξεπεσμένη αστή η Λιουμπώφ Αντρέγιεβνα που γυρνάει από το Παρίσι στη Ρωσία στο σπιτι της και βλέπουμε σιγά-σιγά πώς το σπίτι και το τέραστιο κτήμα με τις βυσσινιές χάνεται και τί αυτό φέρνει μαζί του.
Ποια είναι η Άνια, η ηρωίδα που υποδύεσαι;
- Είναι η κόρη της Λιουμπώφ. Η μητέρα της έχει φύγει για το Παρίσι μετά από διάφορα τραγικά γεγονότα - όπως τον θάνατο του πατέρα και του μικρού αδελφου της - εκείνη λοιπόν μεγαλώνει με τον θείο της και τους ανθρώπους του σπιτιου. Είναι ένα γλυκό και προσγειωμένο πλάσμα, έμαθε από πολύ νωρίς να φροντίζει ενήλικες σαν να ήταν η ίδια ενήλικη. Ταυτοχρόνως βέβαια εισπράττει πολλη αγάπη από τους γύρω της αλλά μοιάζει σαν κάποιοι άνθρωποι που για εκείνη είναι σημαντικοί όπως η μητέρα της και το αγόρι που αγαπάει να την απορρίπτουν. Πάντα όμως η απόρριψη έρχεται εμμέσως.
Ποια στοιχεία του έργου πιστεύεις ότι αναδεικνύονται περισσότερο τα κωμικά του ή τα τραγικά του;
- Ένας από τους λόγους που θεωρώ τον Τσέχωφ αξεπέραστο θεατρικό συγγραφέα είναι ότι στα έργα του δεν διαχωρίζει το τραγικό από το κωμικό όπως συμβαίνει και στην ζωή. Δηλαδή στις καίριες στιγμές της ζωής μας το τραγικό με το κωμικό είναι τόσο δεμένα μεταξύ τους που μπορεί κάτι πολύ τραγικό να καταντήσει γελοίο και το αντίστροφο. Αυτό ο Τσέχωφ το αποτυπώνει τόσο καλά, τόσο στον πυρήνα του και πιστεύω ότι η σκηνοθεσία του Έκτορα είδε αυτό το στοιχείο σαν κλείδι. Εννοώ πως έχουμε την τάση να προσεγγίζουμε αυτά τα έργα μόνο απ' την οπτική των μεγάλων αδιεξόδων και των ατελείωτων δραμάτων της ζωής. Το υπέροχο όμως είναι ότι μαζί με αυτά υπάρχει πάντα και η μικρή κλίμακα: τα μικροδραματα, οι γκρίνιες, οι παρεξηγήσεις,οι μιζέριες και ότι όταν αυτά τα δύο συμπλέουν φανερώνεται ένα χιούμορ που δεν είναι εξεζητημένο. Το χιούμορ της ζωής.
Θα ήθελες να μου μιλήσεις για τον πυρήνα του έργου και τους ήρωες του;
- Νομίζω ότι αυτό που ενώνει όλα αυτά τα πρόσωπα είναι μία τεράστια αλλαγή, μία μετάβαση που προκειται να έρθει στην ζωή τους. Ο Βυσσινόκηπος πρέπει να πουληθεί και αυτό το βλέπουμε από την αρχή του έργου σαν κάτι σχεδόν τετελεσμένο. Παρακολουθούμε λοιπόν την διαδρομή του ανθρώπου σε σχέση με αυτήν την τεράστια μετάβαση: άλλος αρνείται και κλείνει τα μάτια, άλλος πενθεί, άλλος αδιαφορεί, άλλος υμνει την εποχή που φεύγει σαν τη μόνη καλή εποχή που υπηρξε ποτέ, άλλος έχει ελπίδα ότι η αλλαγή θα φέρει έναν καλύτερο κόσμο. Κανένας πάντως δεν πράττει κάτι εξαιρετικά δραστικο και αυτό επιβεβαιώνει την πρώτη μου σκέψη ότι ο Τσέχωφ ουσιαστικά λέει ότι η αλλαγή έρχεται νομοτελειακά στη ζωή. Το κτήμα τελικά πουλιέται αλλά το έργο δεν ληγει τραγικα. Βλέπουμε τους ανθρώπους να μην καταρρέουν, να μην διαλύονται αλλά να βρίσκουν έναν τρόπο να συνεχίσουν τις ζωές τους. Πληγωμένοι, θυμωμένοι, θλιμμένοι αλλά συνεχίζουν.
Πώς θα χαρακτήριζες την σχέση της Άνια με την μητέρα της;
- Είναι μία σχέση περίπλοκη όπως είναι άλλωστε πάντα αυτές οι σχέσεις μαμάς και κόρης. Είναι μία σχέση που πολλά πράγματα δεν έχουν ειπωθεί. Είναι όμως και απ' αυτές τις σχέσεις όπου η αγάπη εννοείται. Η Άνια μάλιστα της δείχνει τρομερή κατανόηση, σαν να καταλαβαίνει όλη την τρικυμία και τον αυθορμητισμό της μητέρας της, συγχωρώντας της πολλές φορές πράγματα που δεν είμαι σίγουρη ότι συγχωρούνται. Μην ξεχνάμε ότι λίγο μετα τον θάνατο του πατέρα και του μικρού αδελφου της η Λιουμπώφ φεύγει για το Παρίσι όπου λείπει για πέντε χρόνια. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι η Ανια μεγαλώνει χωρίς την μαμά της. Και αυτό το χωρίς δεν καταπίνεται. Απ' την άλλη επειδή αυτές οι σχέσεις τα έχουν όλα μέσα πιστεύω ότι η αγάπη και το δέσιμο που έχουν είναι φυλαχτό και για τις δύο τους. Αλλά δυστυχώς δεν τις φαντάζομαι να ζουν μαζί.
Είναι ένα πέρασμα από τον παλαιό κόσμο και την ασφάλεια, σε κάτι νέο και ίσως πιο τρομακτικό;
- Το πρώτο που σκέφτομαι είναι το πέρασμα του πλούτου που είναι συγκεντρωμένος στα χέρια της αστικής τάξης και πλέον μπορεί να πάει σε όποιον καταφέρνει να τον αποκτήσει μέσω της δουλειάς. Είναι μια τεράστια ιστορική αλλαγή και σαν κάθε αλλαγή είναι επώδυνη όμως δεν γίνεται παρά να έρθει! Πάντα αυτό που δεν γνωρίζουμε είναι τρομακτικό. Είναι εντυπωσιακη η στάση της κυρίας Φιρς στο έργο (κύριος Φιρς στο πρωτότυπο) η οποια επιμένει να μιλάει για το πόσο καλός ήταν ο "παλιός κόσμος" και ας μην ήταν από τους προνομιούχος. Για κείνη όμως είναι ο μόνος που γνώρισε ποτέ.
Είναι δύσκολος ο συμβιβασμός του ανθρώπου με την απώλεια;
Φύσικα και είναι. Αλλά θυμάμαι μία φράση που άκουσα στην πρώτη κηδεία της ζωής μου: "οι άνθρωποι επιβιώνουν γιατί μπορούν να ξεχνάνε".Δεν νομίζω ότι κανείς γιατρευεται ποτέ ολοκληρώτικα από ένα μεγάλο πένθος. Πιστεύω όμως ότι έχουμε μηχανισμούς να ξεχνάμε και να συνεχίζουμε. Και αυτή η συνέχιση, με όλο της τον κυνισμό, έχει και ένα μεγαλείο και νομίζω ότι ο Τσέχωφ μιλάει και γι' αυτό στον "Βυσσινόκηπο" για τον τρόπο που η ζωή βρίσκει τον δρόμο της.
Photo credit: Γιάννης Κουσκούτης